به گزارش پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی، سیزدهمین مجمع شهرسازی کشورهای عضو بریکس با موضوع «شهرها برای مردم؛ همکاری کشورهای بریکس برای آیندههای شهری فراگیر و تابآور» در دهلینو، پایتخت هند برگزار شد. در این رویداد، عبدالرضا گلپایگانی، معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل شرکت بازآفرینی شهری ایران، به همراه غلامرضا کاظمیان، معاون شهرسازی و معماری وزیر راه و شهرسازی، به نمایندگی از جمهوری اسلامی ایران حضور یافتند.
این مجمع به مدت دو روز، در روزهای ۱۱ و ۱۲ ژوئن، با حضور وزرا، مقامات ارشد، سیاستگذاران، متخصصان شهری و کارشناسان کشورهای عضو بریکس برگزار شد. محور اصلی این نشست، بررسی اولویتهای مشترک شهری، تبادل تجربه در حوزه توسعه پایدار و تقویت همکاریها برای ساخت شهرهای فراگیر، تابآور و مردممحور بود.
در پایان این مجمع، «بیانیه وزرا» با تأکید بر توسعه شهری انسانمحور، عدالت در دسترسی به خدمات شهری، تابآوری در برابر تغییرات اقلیمی و گسترش همکاریهای تخصصی میان کشورهای عضو به تصویب رسید.
بریکس؛ بستر جدید همکاریهای شهری ایران
عبدالرضا گلپایگانی، معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل شرکت بازآفرینی شهری ایران، حضور جمهوری اسلامی ایران در اجلاس بریکس را فرصتی راهبردی برای تقویت دیپلماسی شهری، توسعه همکاریهای بینالمللی در حوزه بازآفرینی شهری، انتقال تجربه، جذب ایدههای نوین و ارتقای جایگاه ایران در معادلات نوظهور جهانی دانست.
وی با اشاره به تحولات ساختاری در نظام بینالملل و افزایش نقش ائتلافهای اقتصادی و سیاسی کشورهای در حال توسعه و اقتصادهای نوظهور اظهار کرد: عضویت ایران در بریکس صرفاً حضوری نمادین در یک مجموعه بینالمللی نیست، بلکه میتواند بستری مؤثر برای بازتعریف نقش ایران در حوزههایی همچون اقتصاد شهری، سیاستگذاری توسعه، تابآوری شهری، عدالت فضایی و تأمین مالی پروژههای زیرساختی باشد.
به گفته گلپایگانی، بریکس امروز به یکی از مهمترین مجاری گفتوگو و همکاری میان کشورهای جنوب جهانی تبدیل شده و ظرفیتهای گستردهای برای همافزایی در حوزههای اقتصادی، اجتماعی، فناورانه و توسعهای فراهم کرده است.
تمرکز بر بازآفرینی شهری و عدالت فضایی
مدیرعامل شرکت بازآفرینی شهری ایران، مسائل شهری از جمله حاشیهنشینی، فرسودگی بافتها، نابرابری فضایی، تغییرات اقلیمی، بحران دسترسی به مسکن و ضعف زیرساختهای خدماتی را از چالشهای مشترک بسیاری از کشورها عنوان کرد.
وی تأکید کرد: وزارت راه و شهرسازی طی سالهای گذشته در زمینه ساماندهی سکونتگاههای ناکارآمد، بهسازی و نوسازی بافتهای فرسوده، ارتقای کیفیت زندگی در محلات هدف و توانمندسازی اجتماعات محلی، تجربههای ارزشمندی اندوخته است.
گلپایگانی تصریح کرد: ارائه این تجارب در مجامع تخصصی بریکس میتواند ضمن معرفی ظرفیتهای کارشناسی کشور، زمینهساز تعریف پروژههای مشترک و شکلگیری شبکهای از همکاریهای تخصصی میان ایران و سایر اعضای این ائتلاف باشد.
نشست دوجانبه ایران و هند؛ تأکید بر بافتهای تاریخی و دانش شهری
در حاشیه سیزدهمین مجمع شهرسازی بریکس، غلامرضا کاظمیان، معاون شهرسازی و معماری وزارت راه و شهرسازی، با مانوهار لال، وزیر مسکن و امور شهری هند، دیدار و گفتوگو کرد.
در این نشست، دو طرف بر توسعه همکاریها در زمینه بازآفرینی شهری، احیای بافتهای تاریخی و تبادل دانش فنی برای ساخت شهرهای تابآور تأکید کردند. جمهوری اسلامی ایران همچنین از ابتکار هند برای راهاندازی «شبکه دانش شهری بریکس» حمایت کرد.
در حاشیه این اجلاس، عبدالرضا گلپایگانی و غلامرضا کاظمیان با محمد فتحعلی، سفیر جمهوری اسلامی ایران در هند نیز دیدار کردند. در این دیدار، طرفین درباره توسعه همکاریهای علمی، حرفهای و فرهنگی میان ایران و هند در حوزه شهرسازی و معماری تبادل نظر کردند.
ظرفیتهای مشترک دو کشور در زمینه بازآفرینی شهری، مدیریت و احیای بافتهای تاریخی و بهرهگیری از تجربههای موفق ایران و هند در این حوزه از محورهای این گفتوگو بود. همچنین ارتقای تعاملات میان نهادهای تخصصی، دانشگاهها و مراکز پژوهشی دو کشور در حوزه برنامهریزی شهری و معماری مورد بررسی قرار گرفت.
در این دیدار، به پیوندهای تاریخی و فرهنگی میان ایران و هند و تأثیر معماری و هنر ایرانی در دوره گورکانیان در شبهقاره هند نیز اشاره شد و حاضران، این میراث مشترک را زمینهای برای توسعه همکاریهای فرهنگی و حرفهای در حوزه معماری و حفاظت از میراث شهری دانستند.
گفتوگوی ایران و روسیه درباره مدیریت هوشمند کلانشهرها
در ادامه نشستهای دوجانبه، غلامرضا کاظمیان با یوری موتسنک، معاون وزیر ساختوساز، مسکن و خدمات شهری فدراسیون روسیه دیدار کرد.
محور اصلی این گفتوگو، هماهنگی برای اجرای مفاد «بیانیه وزرای بریکس»، مدیریت هوشمند کلانشهرها و اشتراکگذاری فناوریهای نوین در حوزه زیرساختهای شهری بود.
طرفین در این نشست بر تقویت نقش بریکس در تغییر پارادایمهای شهرسازی جهانی تأکید کردند. این گفتوگو در چارچوب رایزنیهای تخصصی کشورهای عضو بریکس برای توسعه همکاریهای شهری و بهرهگیری از ظرفیتهای فناورانه در مدیریت شهرها انجام شد.
تبادل تجربه ایران و چین در توسعه شهری پایدار
در نشست دوجانبه دیگری، غلامرضا کاظمیان با هایشیانگ شین، معاون وزیر مسکن و توسعه شهری ـ روستایی چین، گفتوگو کرد.
در این جلسه، الگوهای موفق چین در توسعه شهری پایدار و تجربههای ایران در معماری انسانمحور مورد بررسی قرار گرفت. دو طرف همچنین بر ضرورت انتقال فناوریهای سبز و پایدار در پروژههای بزرگ مسکنسازی بریکس تأکید کردند.
این نشست در ادامه گفتوگوهای ایران با کشورهای عضو بریکس برای توسعه همکاریهای فنی، انتقال تجربه و بهرهگیری از الگوهای نوین در حوزه عمران و شهرسازی برگزار شد.
تأمین مالی پروژههای بازآفرینی؛ یکی از محورهای اصلی ایران
گلپایگانی یکی از اهداف حضور ایران در اجلاس بریکس را بهرهگیری از ظرفیت این مجموعه برای تبادل دانش، فناوری و الگوهای نوآورانه در حوزه توسعه شهری عنوان کرد.
وی گفت: بسیاری از کشورهای عضو بریکس در سالهای اخیر راهکارهای متنوعی برای مواجهه با چالشهای شهری بهکار گرفتهاند؛ از توسعه شهرهای هوشمند و استفاده از سامانههای دادهمحور در مدیریت شهری تا طراحی مدلهای نوین تأمین مالی، مقاومسازی زیرساختها و ارتقای تابآوری شهری.
معاون وزیر راه و شهرسازی با اشاره به اهمیت تأمین مالی پروژههای بازآفرینی شهری اظهار کرد: یکی از چالشهای اساسی در اجرای برنامههای بازآفرینی، تأمین منابع پایدار و متنوع مالی است و بریکس میتواند بستر مناسبی برای گفتوگو درباره ابزارهای نوین تأمین مالی، سرمایهگذاری مشترک و بهرهگیری از تجارب موفق در بسیج منابع برای اجرای پروژههای زیرساختی و توسعهای فراهم کند.
بریکس و چشمانداز همکاریهای جنوب ـ جنوب در شهرسازی
سیزدهمین مجمع شهرسازی بریکس با تصویب بیانیه مشترک وزرا و تأکید بر توسعه شهری انسانمحور به کار خود پایان داد. در این نشست، کشورهای عضو بر تعهد خود برای ایجاد شهرهای فراگیر، تابآور و مقاوم در برابر تغییرات اقلیمی تأکید کردند.
تصویب بیانیه مشترک برای ارتقای عدالت در دسترسی به خدمات شهری، حمایت از پیشنهاد هند برای راهاندازی «شبکه دانش و تحقیق شهری بریکس»، رونمایی از کتاب «داستانهای شهری بریکس» شامل الگوهای موفق کشورهای عضو و رایزنیهای دوجانبه میان مقامات ایران و هند در حوزه بازآفرینی بافتهای تاریخی و دیپلماسی شهری، از محورهای کلیدی این رویداد بود.
این مجمع به عنوان بستری تخصصی برای تبادل تجربیات سیاستگذاری شهری، شناسایی اولویتهای مشترک و ارائه دیدگاههای شهری به فرآیند همکاریهای بریکس عمل میکند.
جایگاه بریکس در اقتصاد و حکمرانی جهانی
بریکس گروهی متشکل از ۱۱ کشور بزرگ در حال توسعه و بازارهای نوظهور جهان شامل برزیل، چین، مصر، اتیوپی، هند، اندونزی، ایران، روسیه، عربستان سعودی، آفریقای جنوبی و امارات متحده عربی است.
بر اساس اطلاعات ارائهشده، حدود ۴۹ درصد جمعیت جهان، ۴۰ درصد تولید ناخالص داخلی جهانی و ۲۶ درصد تجارت جهان در حوزه کشورهای عضو بریکس قرار دارد. این گروه بستری برای تبادل نظر و همکاری درباره مهمترین مسائل جهانی و منطقهای و همچنین موضوعات سیاسی و اقتصادی بینالمللی محسوب میشود.
«بریک» در نخستین نشست وزرای خارجه در سال ۲۰۰۶ و در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد شکل گرفت و نخستین اجلاس سران آن در سال ۲۰۰۹ در روسیه برگزار شد. در سال ۲۰۱۰ آفریقای جنوبی به این گروه پیوست و نام آن به «بریکس» تغییر یافت. از ژانویه ۲۰۲۴ نیز مصر، اتیوپی، ایران، عربستان سعودی و امارات متحده عربی به عضویت کامل این گروه درآمدند و اندونزی نیز در سال ۲۰۲۵ به جمع اعضا اضافه شد.
کشورهای بلاروس، بولیوی، کوبا، قزاقستان، مالزی، نیجریه، تایلند، اوگاندا، ازبکستان و ویتنام نیز به عنوان شرکای بریکس شناخته میشوند.
سابقه مجمع شهرسازی بریکس و میزبانی هند
مجمع شهرسازی بریکس برای نخستین بار در سال ۲۰۱۳ به میزبانی هند در دهلینو برگزار شد و موضوع شهرسازی را بهطور رسمی در دستور کار همکاری کشورهای عضو قرار داد.
هند در سال ۲۰۱۶ نیز در شهر ویساکاپاتنام میزبان این مجمع بود؛ دورهای که تمرکز آن بر توسعه پایدار شهری، شهرهای هوشمند و تابآوری شهری قرار داشت. همچنین در سال ۲۰۲۱ این رویداد به صورت مجازی و با محوریت بهبود وضعیت شهری پس از همهگیری جهانی برگزار شد.
با برگزاری سیزدهمین مجمع شهرسازی بریکس در سال ۲۰۲۶، هند برای چهارمین بار میزبانی این رویداد را بر عهده گرفت. این دوره از مجمع، با الهام از رویکرد «اولویت با بشریت» و شعار ریاست هند با عنوان «ساخت برای تابآوری، نوآوری، همکاری و پایداری» برگزار شد.
برنامههای پیشرو و چشمانداز همکاریها
بر اساس گفتوگوهای انجامشده در حاشیه اجلاس بریکس، زمینههای تبادل تجربه، همکاریهای فنی و امکان تعریف پروژههای مشترک در حوزه توسعه و بازآفرینی شهری میان ایران و کشورهای روسیه، چین و هند مورد بررسی قرار گرفت.
گلپایگانی تأکید کرد که حضور در چنین رویدادهایی باید خروجیمحور و مبتنی بر منافع ملی باشد. از نگاه وی، آینده توسعه در جهان تا حد زیادی در شهرها رقم میخورد و کیفیت حکمرانی شهری، نحوه توزیع خدمات، میزان تابآوری زیرساختها و ظرفیت نهادهای محلی برای پاسخگویی به نیازهای شهروندان، نقش تعیینکنندهای در مسیر توسعه کشورها دارد.
در همین چارچوب، تقویت همکاریهای تخصصی، انتقال تجربه، بهرهگیری از فناوریهای نوین، توسعه شهرهای هوشمند، استفاده از فناوریهای سبز و پایدار و طراحی مدلهای تأمین مالی برای پروژههای زیرساختی و بازآفرینی شهری، از محورهای قابل پیگیری در تعاملات آینده ایران با کشورهای عضو بریکس عنوان شده است.
تبادل تجربه و تقویت دیپلماسی شهری میان کشورهای عضو در بریکس
حضور نمایندگان وزارت راه و شهرسازی جمهوری اسلامی ایران در سیزدهمین مجمع شهرسازی بریکس در دهلینو، فرصتی برای طرح ظرفیتهای کشور در حوزه بازآفرینی شهری، معماری انسانمحور، احیای بافتهای تاریخی و توسعه شهری پایدار فراهم کرد.
نشستهای دوجانبه ایران با هند، روسیه و چین، حمایت از شبکه دانش شهری بریکس، بررسی فناوریهای نوین و تأکید بر تأمین مالی پایدار پروژههای بازآفرینی، نشاندهنده تمرکز ایران بر بهرهگیری از ظرفیتهای این ائتلاف در حوزه شهرسازی و عمران است.
در شرایطی که شهرها با چالشهایی چون تغییرات اقلیمی، فرسودگی بافتها، نابرابری فضایی، بحران مسکن و نیاز به تابآوری زیرساختی روبهرو هستند، مجمع شهرسازی بریکس میتواند به بستری برای تبادل تجربه، تعریف همکاریهای مشترک و تقویت دیپلماسی شهری میان کشورهای عضو تبدیل شود.